حضور در طبيعت آرامش‌بخش است؛ البته هميشه لازم نيست كه براي رسيدن به آرامش راهي جنگل، كوه و  دشت شويم بلكه در همين محيط زيست شهري هم چهره‌هايي از طبيعت زيبا پيدا مي‌شود.

به طور مثال چند پرنده كوچك و پرجنب و جوش مي‌توانند حال و هواي منزل شما را به‌كلي تغيير دهند و هياهو و سرزندگي طبيعت را به خانواده شما بياورند.

روان‌شناسان هم اعتقاد دارند كه نگهداري حيوانات خانگي به بهبود بعضي بيماري‌هاي رواني رايج از جمله افسردگي كمك مي‌كند و در كاهش علائم بيماري مؤثر است. علاوه بر اين، حيوانات خانگي و به ويژه پرندگان زينتي براي كودكان سرگرمي جذابي هستند.

اگر نگهداري حيوانات را به كودكان بسپاريد، از همان سنين كودكي ياد مي‌گيرند كه چطور بايد مواظب ديگران-مخصوصا كساني كه به آنها وابسته‌اند- باشند و حس مسئوليت‌پذيري آنها تقويت مي‌شود.

حتي افراد تنها و سالخوردگان هم مي‌توانند با خريد چند پرنده كوچك، مونس و همدم خوبي داشته باشند. به هر حال، اگر جزو افرادي هستيد كه دلتان مي‌خواهد فضاي محل زندگي‌تان با حضور پرندگان خانگي شور و نشاطي بگيرد قبل از خريد، نكاتي را مدنظر قرار دهيد تا با انتخاب مناسب، از داشتن پرنده‌اي سرزنده و جذاب لذت ببريد.

قبل از اينكه از خانه بيرون بپريد!
اگر قصد خريد پرنده خانگي‌ داريد، بهتر است توصيه‌هاي زير را در اين باره بخوانيد:

 1) قبل از اينكه براي خريد راهي مغازه‌هاي پرنده‌فروشي شويد، بايد خوب فكر كنيد و ببينيد از چه نوع پرنده‌اي بيشتر خوشتان مي‌آيد. مهم است كه نوع پرنده و رفتارش مطابق ميل و سليقه شما باشد تا بعدها از خريد خود پشيمان نشويد؛ به طور مثال اگر دوست داريد پرنده‌تان صداها را تقليد كند، بايد به سراغ طوطي‌ها برويد اما اگر صداي خوش پرنده برايتان مهم است، انتخاب قناري‌ها، بهترين گزينه براي شماست.

2) به قيمت و هزينه نگهداري پرنده‌ها توجه كنيد. البته هزينه نگهداري پرندگان خانگي نسبت به هزينه‌هاي رايج زندگي مبلغ قابل توجهي نيست. در حال حاضر، انواع و اقسام پرنده با قيمت‌هاي متفاوت- از چند هزار تومان تا چند ميليون تومان- در بازار موجودند. چون اغلب طوطي‌سانان مستعد سخن گفتن هستند، قيمت آنها نسبت به ساير پرندگان بيشتر است. هر چقدر پرنده كلمات بيشتري را تكرار كند، با قيمت بالاتري فروخته مي‌شود بنابراين شما امكان انتخاب گسترده‌اي پيش‌رو داريد.

3) ابعاد پرنده و قفسش را براساس مكان زندگي خود بسنجيد؛ قفس پرنده بايد عريض و جادار باشد تا بتواند به‌راحتي در آن حركت كند؛ پس اگر در منزل فضاي كمي داريد، نمي‌توانيد پرنده بزرگي مانند كاسكو يا شاه طوطي را در يك قفس كوچك و جمع و جور نگه داريد. اين را هم بگويم كه شيك بودن ظاهر قفس براي پرنده اهميتي ندارد و نكته مهم فقط اين است كه امكان تحرك پرنده در ساده‌ترين شكل ممكن فراهم شود.

4) به بهداشت پرنده فروشي و سلامت پرنده توجه كنيد چون آلودگي در محيط به سادگي به پرندگان منتقل مي‌شود. در واقع، هر چقدر محل نگهداري پرندگان تميزتر باشد، احتمال سلامت آنها هم بيشتر مي‌شود. بهتر است كه پرنده سالم را خودتان انتخاب كنيد و اين كار را به‌عهده فروشنده نگذاريد. براي انتخاب هم بايد چند فاكتور را مدنظر قرار دهيد؛ ابتدا پرنده را خوب ورانداز كنيد؛ پرهاي پرنده بايد كاملا صاف، شفاف و براق باشد و هيچ‌گونه بريدگي يا ژوليدگي در آنها ديده نشود.

5) به منقار و مردمك چشم‌هاي پرنده هم دقت كنيد؛ منقار پرنده نبايد حالت شوره داشته باشد و مردمك بايد شفاف، سياه و عنبيه اطراف آن نيز قابل رؤيت باشد. تورم چشم‌ها يا هر نوع تيرگي و شفاف نبودن مردمك از بيماري پرنده حكايت مي‌كند. پاهاي پرندگان شاخص ديگري هستند تا از سلامت پرنده مطمئن شويد؛ پاها بايد كاملا كشيده و فاقد هرگونه لكه‌‌هاي قارچي يا هر نوع زخمي باشند.

با دانستن همه اين موارد مي‌توانيد با اطمينان بيشتري پرنده را به خانه بياوريد؛ ضمن اينكه بايد از خريد پرندگان كسل، كزكرده و بي‌تحرك كه چشمان نيمه‌باز، رفتار بي‌تفاوت و تنگي نفس دارند، خودداري كنيد. به هر حال، لازم است براي اين كار وقت و حوصله زيادي به خرج دهيد چون قرار است اين پرنده چندين سال با شما زندگي كند.

معرفي انواع پرندگان خانگي 

كاسكو
يك نوع طوطي خاكستري رنگ با اصليت آفريقايي است. كاسكو مانند ساير طوطي‌ها بال‌هاي رنگي و زيبايي ندارد و شايد در نگاه اول، چندان جذاب نباشد اما به دليل داشتن هوش و قدرت سخنگويي بالا، طرفداران زيادي دارد. [اين طوطي حرف مي‌زند]

اين پرنده به سادگي با صاحبش دوست مي‌شود، بسيار حساس است و بايد به او محبت و توجه كنيد چون بر اثر بي‌توجهي، به سرعت افسرده و مضطرب مي‌شود؛ پس اگر وقت كافي نداريد، از خريد آن صرف‌نظر كنيد. كاسكو از ميوه‌هاي تازه، سبزيجات، غلات، دانه‌هاي مغزدار و بذر گياهان تغذيه مي‌كند و چون پرنده بزرگي است بايد آن را در قفس بزرگي نگه داريد. طول عمر كاسكو زياد است و اغلب بين 60-40 سال عمر مي‌كند. كاسكوهاي سخنگو تا چند ميليون تومان هم قيمت دارند ولي اگر به اين پرنده علاقه‌منديد، خريد جوجه كاسكوها – كه ارزان‌تر هستند – را به شما توصيه مي‌كنيم. با تمرين و تكرار، پرنده شما هم سخنگو خواهد شد.

مرغ عشق
مرغ عشق از اعضاي خانواده طوطي‌سانان است اما قدرت سخنگويي ندارد. اين پرنده با ظاهري زيبا در رنگ‌هاي سبز، زرد، سفيد و آبي از جمله پرندگان محبوب خانگي با قيمتي ارزان است.

مرغ عشق سريع با محل زندگي‌اش خو مي‌گيرد و مي‌توان آن را به صورت جفت نگهداري كرد.

از دانه‌هايي چون ارزن، ذرت، تخم آفتابگردان، تخم كتان و سبزيجات تازه مانند هويج، كلم و... تغذيه مي‌كند و نكته جالب در مورد مرغ عشق آن است كه به آينه بسيار علاقه‌مند است؛ بنابراين اگر آينه كوچكي را جلوي قفسش قرار دهيد، بسيار خوشحال شده و ساعت‌ها با آن سرگرم مي‌شود.

قناري
اگر به دنبال خريد پرنده‌اي خوش‌صدا هستيد كه برايتان آواز بخواند، قناري را انتخاب كنيد. البته اين را هم بدانيد كه بايد در جست‌وجوي پرنده نر باشيد چون ماده‌ها آواز نمي‌خوانند. روش تشخيص نرها از ماده‌ها خيلي ساده نيست و كمي تجربه مي‌خواهد:

قناري نر، جثه بزرگ، رنگ‌آميزي زيباتر، شفاف‌تر و تحرك بيشتري دارد كه تشخيص آن براي افراد عادي آسان نيست.

بهترين حالت نگهداري قناري اين‌ است كه در قفس فقط يك پرنده نر داشته باشيد. قناري پرنده كوچكي است و مي‌تواند همدم آوازه‌خوان خوبي براي شما باشد.

قيمت قناري‌ها برحسب نوع صدايشان گاهي به ميليون هم مي‌رسد اما قناري‌هاي معمولي در بازار با قيمت مناسبي به فروش مي‌رسند. غذاي اين پرنده شامل انواع دانه‌ها و سبزيجات است.

فنچ
ارزان‌ترين پرنده‌اي كه مي‌توانيد بخريد، فنچ است. اين پرنده به شدت فعال است و از پريدن به اين سو و آن‌سو لذت مي‌برد. فنچ‌هاي نر نوك قرمزرنگي دارند كه اين قرمزي‌ در ماده‌ها كم‌رنگ‌تر است.

به علاوه فنچ‌ها زندگي اجتماعي را دوست دارند و مي‌توانيد چند تا از آنها را در يك قفس نگه داريد.

غذاي اصلي فنچ ارزن است ولي اگر مي‌خواهيد رژيم غذايي كاملي داشته باشد، بهتر است ميوه، سبزيجات تازه و حتي سفيده تخم‌مرغ و سيب‌زميني آب‌پز را هم فراموش نكنيد.

مرغ مينا
در مورد مرغ مينا بايد بدانيد كه پرنده باهوشي است و قدرت سخنگويي هم دارد.

البته مرغ ميناهاي نر نسبت به ماده‌ها بااستعدادترند. اين پرنده هم بسيار حساس است و نيازمند توجه، بنابراين بايد برايش وقت بگذاريد تا افسرده نشود.

اگر صحبت كردن با او را تمرين و كلمات را برايش تكرار كنيد، پس از مدتي به حرف مي‌آيد.

غذايش هم همان چيزهايي است كه ساير پرندگان خانگي مي‌خورند.

عروس هلندي
پرنده‌اي خونگرم، كنجكاو و شيرين است كه البته به رسيدگي و توجه نياز دارد. عروس هلندي هم استعداد حرف زدن دارد و با كمي تمرين كلمات را تكرار مي‌كند. اين پرنده در رنگ‌هاي مختلفي از جمله زرد، خاكستري، دارچيني و صدفي ديده مي‌شود.

اگر پرنده را هنگامي بخريد كه جوجه است، سريع‌تر به شما عادت مي‌كند و كمتر مي‌ترسد. تغذيه اين پرنده هم مثل ساير پرندگان خانگي از دانه، سبزيجات و ميوه‌هاي تازه است.

طوطي برزيلي
اين طوطي هم براي نگهداري به عنوان پرنده خانگي مناسب است و به‌سرعت با صاحبش اخت مي‌شود، باهوش است و نسبت به بعضي طوطي‌ها زودتر اهلي مي‌شود.اگر زيبايي پرنده برايتان اهميت دارد، طوطي برزيلي پرنده‌اي خوشرنگ  است كه توجه خيلي از علاقه‌مندان را به خود جلب مي‌كند.

طوطي ملنگو
طوطي ملنگو همان طوطي كوچك اسكندر است كه به طوطي ملنگو مشهور شده. اين طوطي هم پرنده زيبايي است كه از هندوستان و آفريقا به ايران مي‌آيد.

 پرنده‌ نر، طوق سياه رنگي به گردنش دارد و رنگ‌پرها به طور عمده سبز است. احتمال اينكه طوطي ملنگو حرف بزند نسبت به كاسكوها كمتر است؛ بنابراين جنبه ظاهري و زيبايي آن بيشتر اهميت دارد.

سلامت پرنده
 بهترين زمان براي غذا دادن به پرندگان صبح زود است اما اگر فرد سحرخيزي نيستيد، شب قبل آب و غذاي پرنده را در قفسش بگذاريد تا صبح و موقع بيدار شدن شما، شاداب و سرزنده باشد.

در صورت مشاهده هرگونه علائم بيماري، پرنده را به سرعت نزد دامپزشك ببريد. در اين مواقع، دانستن تاريخ و زمان شروع بيماري، وضعيت اشتهاي پرنده، وضعيت دفع فضولات، تنفس پرنده و مواردي از اين قبيل براي دامپزشك مهم است؛ پس به اين موارد توجه كنيد و آنها را به خاطر بسپاريد.  براي اينكه پرنده‌تان لب به سخن بگشايد، از روش‌هايي مثل گرسنه نگه داشتن او استفاده نكنيد چون نه تنها نتيجه مثبتي ندارد بلكه موجب افسردگي و بيماري پرنده خواهد شد.
 بهترين روش براي اينكه طوطي‌سانان حرف بزنند، تكرار لغات براي آنهاست بنابراين تكرار كلمات مختلف را با صبر و حوصله انجام دهيد و عجول نباشيد چون سخن گفتن پرندگان كاري بسيار زمان‌بر است.

اگر مي‌خواهيد پرنده شما بداخلاق و بدعنق نباشد، هميشه اسباب‌بازي‌هاي متنوعي در اختيارش قرار دهيد و با او بازي كنيد. فعال نگه‌داشتن پرنده به سرزندگي او كمك مي‌كند.
بعضي افراد در قفس پرنده‌شان را باز كرده و اجازه مي‌دهند كه پرنده در ساعاتي از روز در فضاي اتاق پرواز كند. اين كار ايده خوبي است؛ البته به شرط اينكه مدتي از اقامت پرنده در منزل شما گذشته و پرنده به محيط جديدش خو گرفته باشد.

 شايد بعد از مدتي دلتان به حال پرنده‌اي كه در قفس نگه مي‌داريد، بسوزد و تصميم بگيريد او را آزاد كنيد؛ در اين صورت يادتان باشد كه اين تصميم دلسوزانه نيست چون پرنده‌اي كه سال‌ها با انسان زندگي كرده، به راحتي نمي‌تواند در محيط غيرطبيعي شهرها زنده بماند و بسياري از پرنده‌هاي كوچك مانند فنچ، مرغ عشق و... به‌سرعت توسط پرندگان بزرگ‌تر شكار مي‌شوند.

 در اغلب دامپزشكي‌ها و پرنده‌فروشي‌ها كتاب‌هاي متنوعي درباره روش‌هاي نگهداري از پرندگان مختلف وجود دارد؛ با خريد اين‌گونه كتاب‌ها و مطالعه آنها مي‌توانيد اطلاعات خوب و جزئي‌تري را درباره پرنده دلخواه‌تان به دست آوريد.

سلامت مصرف‌كننده
قفس را در جايي مانند آشپزخانه – كه بخار غذاها در آن جريان دارد – يا در مسير دود سيگار نگذاريد. نزديك بودن پرنده به رادياتور، شوفاژ، بخاري، دريچه كولر، پنكه و تلويزيون هم آرامش او را به هم مي‌زند.  

بهتر است ارتفاع قفس هم‌سطح چشمان شما باشد تا براي كنترل پرنده، غذا دادن و اهلي كردن حيوان مشكلي نداشته باشيد.

با توجه به اينكه پرنده پس از مدتي به محيط زندگي خود انس مي‌گيرد، او را به جاهاي مختلف خانه انتقال ندهيد و جاي ثابتي را براي قفس پرنده‌تان در نظر بگيريد. البته در روزهاي آفتابي گاهي مي‌توانيد پرنده را كنار پنجره يا بالكن ببريد تا كمي هم هواي آزاد تنفس كند.
 براي اينكه از وضعيت تغيير دماي محيط مطمئن شويد، دماسنجي را در نزديكي قفس پرنده قرار دهيد تا به موقع از تغييرات دما مطلع شويد.

 اگر در منزل پاسيو داريد، يكي از بهترين مكان‌ها براي نگهداري پرندگان است. مي‌توانيد داخل پاسيو گياهان و درختچه‌هاي مختلفي پرورش دهيد و گاهي پرنده را در  اين محيط رها كنيد تا از پرواز در محيطي كه كمي به زيستگاه‌اش شباهت دارد، لذت ببرد.

 بهتر است بعضي از پرنده‌ها مانند كاسكو و قناري را به تنهايي نگه داريد اما در مورد مرغ عشق، فنچ، عروس هلندي و... مي‌توانيد پرنده‌ها را به صورت جفت بخريد.

  گاهي اوقات قرار دادن شاخه‌هاي درختان به جاي ميله‌هاي افقي قفس براي پرنده خوشايند است، چون مي‌تواند ناخن‌هايش را روي شاخه‌ها بسايد. بدين منظور ساقه‌هايي با قطر5/ 1– 1سانتي‌متر در نظر بگيريد كه البته هيچ‌گونه اثري از قارچ يا سموم مختلف در آنها نباشد. سپس برگ و شاخه‌هاي اضافي را جدا كرده و به طور افقي داخل قفس قرار دهيد.

براي اينكه مطمئن شويد پرنده شما به خوبي رشد مي‌كند و همه عناصر غذايي مورد نياز به او مي‌رسد، مي‌توانيد از مكمل‌هاي غذايي و مولتي ويتامين‌ها استفاده كنيد. بهتر است در اين زمينه با دامپزشك مشورت كنيد. در كلينيك‌هاي دامپزشكي انواع و اقسام اين قبيل مكمل‌ها وجود دارد و با قيمتي بين 2 تا 10 هزار تومان قابل خريداري هستند. البته مي‌توانيد از مولتي‌ويتامين‌هايي كه در داروخانه‌هاي معمولي وجود دارد هم استفاده كنيد. مصرف اين مولتي ويتامين‌ها باعث افزايش اشتهاي پرنده و كامل شدن جيره غذايي روزانه‌اش مي‌شود.

اگر برنج يا غذاهاي پخته شده را به پرنده مي‌دهيد بايد به اين نكته توجه كنيد كه غذا فاقد روغن باشد چون باعث بروز بيماري اسهال در پرنده مي‌شود. در صورتي كه بيماري پرنده شما ادامه داشت با دامپزشك تماس بگيريد تا در زمينه روش‌هاي درماني شما را راهنمايي كند و از درمان‌هاي خودسرانه بپرهيزيد.

دوستی با پرنده‌ها
دلتان می‌خواهد پرنده خانگی خود را در دست بگیرید و او را نوازش کنید اما نمی‌دانید چطور؟
اغلب پرندگان ابتدا از دست انسان فراری هستند و اگر دست‌تان را به طرف آنها دراز کنید، برای دفاع از خودشان به دست شما نوک می‌زنند. برای مثال، مرغ مینا اصلا دوست ندارد که شما او را توی دست بگیرید؛ حتی اگر به شما عادت هم کرده باشد، باز از حس گرفتاری در دست انسان ناراحت می‌شود و با عصبانیت نوک می‌زند.

برای دستی‌کردن پرندگان کوچک یک راه مطمئن وجود دارد که در اغلب موارد جواب می‌دهد. بهتر است بعد از مدتی که پرنده به محیط جدید زندگی خود خو گرفت، ظرف غذایش را از داخل قفس بیرون بیاورید و به جای آن، دست‌تان را با دانه یا سایر غذاهای مورد علاقه پرنده پر کرده، داخل قفس ببرید و همین‌طور بی‌حرکت نگه‌دارید تا پرنده برای خوردن غذا، مجبور شود به طرفتان بیاید؛ البته اگر می‌خواهید به نتیجه مطلوب برسید باید صبر و حوصله زیادی به خرج دهید و پرنده را با حرکات سریع و عجولانه خود نترسانید؛ ضمن اینکه باید مراقب باشید پرنده در این تمرینات، گرسنگی نکشد.

به تدریج که یاد گرفت از دست شما غذا بردارد، دست‌تان را آرام آرام از قفس خارج کنید تا به دنبال شما از قفس بیرون بیاید و در محیط داخل منزل آزاد باشد. بعد از اینکه کمی در اتاق آزاد بود، معمولا خودش به طرف قفس بازمی‌گردد؛ البته باید به این نکته هم توجه کنید پرنده‌ای که در داخل قفس متولد شده، نمی‌تواند به راحتی بپرد و پرواز کند بنابراین در خارج از محیط قفس باید خیلی مراقبش باشید تا زیر دست و پا نماند.

بهتر است بعد از اینکه پرنده به دست شما عادت کرد، با انگشت خود به آرامی بال‌ها و جلوی سینه‌اش را نوازش کنید. علاوه بر اینها می‌توانید انگشت خودتان را روی میله داخل هم قرار دهید تا پرنده به جای میله روی دست شما بنشیند و بعد دست‌تان را از قفس خارج کنید.

یادتان باشد که دستی‌کردن پرنده را در کمال آرامش و در یک محیط بی‌سر و صدا انجام دهید تا پرنده مطمئن شود که دست شما جای امنی است و به این تمرینات عادت کند. نکته دیگر اين است که جوجه‌ها نسبت به پرندگان بالغ بيشتر مستعد اهلی و دستی‌شدن هستند؛ پس برای اینکه سریع‌تر به نتیجه برسید، جوجه‌ها را انتخاب کنید.

نکته دیگر آنکه برخلاف تصور بیشتر ما، پرنده‌هایی که در قفس به دنیا آمده‌اند از آزادی‌شان لذت نمی‌برند. آنها تصوری از آزادی ندارند و نمی‌توانند به سرعت و در مسافت زیاد پرواز کنند؛ پس به خیال آنکه در حقشان لطف می‌کنید، آنها را آزاد نکنید چون در یک چشم برهم‌زدن خوراک گربه‌ها یا کلاغ‌ها می‌شوند